چگونه ابزار های حمایت را انتخاب کنیم؟
انتخاب و خرید ابزارهای حمایت در کوهنوردی های فنی یا سنگ نوردی، مسئله ای نیست که بتوان به صورت ساده از آن رد شد و از آنجایی که ابزار های حمایت نقش بسیار مهمی در جلوگیری از سقوط فرد و کنترل طناب ایفا می کنند، استفاده از ابزار نامناسب و غیر استاندارد می تواند ایمنی صعود و فرود فرد را به طور جدی به خطر بیندازد. در ادامه این مطلب در سایت کوهنوردی هوراز انواع ابزار های حمایتی، نوع کاربرد هر کدام و اینکه چه نکاتی را باید هنگام استفاده در نظر بگیریم، به طور کامل بررسی می کنیم.
انواع ابزار های حمایتی
وقتی میخواهید دستگاه حمایت انتخاب کنید، سه نوع اصلی وجود دارد که باید بین آنها انتخاب کنید:
- ابزارهای حمایت لولهای (Tubular)
- ابزارهای حمایت با ترمز کمکی (Assisted braking)
- ابزارهای حمایت شماره 8 (Figure 8)
انتخاب شما بستگی به نوع صعود یا سنگنوردی که انجام میدهید دارد.
اطلاعات بیشتر: ابزار حمایت و فرود چیست؟
1. ابزارهای حمایت لولهای
ابزارهای حمایت لولهای (Tubular Belay Devices) برای صعود چندپلهای سنتی، صعود اسپورت و صعود در سالنها مناسب هستند. ابزارهای لولهای بسیار رایجاند و برای انواع صعود قابل استفاده هستند. طناب از داخل دستگاه عبور داده شده و با یک کارابین قفلشونده به ترمزگیر یا مستقیم به نقطه لنگر وصل میشود. اصطکاک ایجاد شده توسط تماس طناب با دستگاه سرعت طناب را کاهش میدهد و از سقوط جلوگیری میکند. برخی از این ابزارها دارای شیار یا دندانه برای افزایش اصطکاک هستند.
برای فرود، اکثر ابزارهای لولهای دو شیار دارند که امکان استفاده از دو رشته طناب به روش استاندارد را فراهم میکند. همچنین برخی از این ابزارها را میتوان برای ترمز کمکی در صعود چندپلهای تنظیم کرد تا یک یا دو نفر دنبالکننده حمایت شوند.
مناسب برای:
- سنگنوردی چند طولهای سنتی
- سنگنوردی ورزشی
- سنگنوردی در باشگاه
مزایا و معایب ابزار های حمایت لولهای
مزایا:
- کوچک، سبک و آسان برای استفاده
- کارکرد با بسیاری از قطرهای طناب و قابلیت استفاده با طنابهای تک یا دوتایی
- طنابها تاب یا گره نمیخورند
- قابل استفاده برای فرود با دو رشته طناب
معایب:
بعضی افراد، به خصوص سنگنوردان سبکوزن، ممکن است این دستگاهها را برای فرود کند بدانند
ابزارهای حمایت با ترمز کمکی
این ابزارها که گاهی خودقفلکن یا اتوبلاک نیز نامیده میشوند، طراحی شدهاند تا وقتی نیروی ناگهانی به طناب وارد میشود، طناب را قفل کنند و به حمایتکننده کمک کنند تا جلوی سقوط سنگنورد را بگیرد و نگه دارد. برخی از آنها برای حمایت لیدر، کوهنورد روی تاپروپ یا دنبالکننده در صعود چندپلهای مناسب هستند و برخی تنها برای حمایت یک یا دو دنبالکننده طراحی شدهاند.
انواع مختلفی از دستگاههای حمایت با ترمز کمکی (Assisted-Braking Belay Devices) وجود دارد:
- بعضی از آنها در هنگام حمایت از سنگنورد پیشرو، سنگنورد بالاروی طناب ثابت یا نفرات دنبالکننده در صعود چندطولهای، ترمز کمکی ارائه میدهند.
- برخی دیگر فقط حالت ترمز کمکی برای حمایت از یک یا دو نفر دنبالکننده دارند.
بسیاری از دستگاههایی که هنگام حمایت از سنگنورد پیشرو یا نفر دنبالکننده ترمز کمکی دارند، از مکانیزم داخلی چرخان برای قفل کردن طناب هنگام سقوط استفاده میکنند. این دستگاهها معمولاً سنگینتر از سایر طراحیها هستند و معمولاً فقط با یک رشته طناب کار میکنند، که یعنی نمیتوانید مثل دستگاه لولهای، به صورت سنتی با دو رشته طناب فرود بروید. به همین دلیل، این دستگاهها عمدتاً برای سنگنوردی ورزشی در باشگاه یا فضای باز استفاده میشوند.
نوع دیگری از این دستگاهها طراحی غیر فعال (Passive) دارند که طناب را بین دستگاه و کارابین فشار میدهند تا کمک ترمز فراهم شود. این دستگاهها معمولاً سبکتر از مدلهای دارای مکانیزم کام هستند، برای هر نوع سنگنوردی مناسب و قابلیت استفاده برای فرود با دو رشته طناب را دارند.
دستگاههایی که فقط حالت ترمز کمکی برای حمایت از یک یا دو نفر دنبالکننده دارند، در واقع دستگاههای لولهای هستند که یک حلقه فلزی اضافه در کنار خود دارند. این حلقه فلزی اجازه میدهد دستگاه مستقیماً به لنگرگاه متصل شود و در حالت ترمز کمکی تنظیم گردد.
این دستگاهها تمام مزایا و معایب دستگاههای لولهای را دارند و علاوه بر آن، قابلیت حمایت از یک یا دو نفر دنبالکننده در حالت ترمز کمکی را نیز فراهم میکنند. و اگرچه نمیتوانید از حالت ترمز کمکی برای حمایت از سنگنورد پیشرو استفاده کنید، اما میتوانید دستگاه را مثل یک دستگاه لولهای ساده برای این کار به کار ببرید.
مانند هر دستگاه حمایت دیگری، دستگاههای ترمز کمکی نیازمند استفاده صحیح و آماده بودن دست ترمز شما برای قفل کردن طناب هستند. حتماً قبل از حمایت یا فرود، دستورالعملهای تولیدکننده را به دقت مطالعه کنید و کاملاً نحوه کار با دستگاه را یاد بگیرید.
مناسب برای:
- سنگنوردی ورزشی
- سنگنوردی در باشگاه
- سنگنوردی چندطولهای سنتی
مزایا و معایب دستگاههای ترمز کمکی
مزایا:
- تغذیه صاف طناب
- کمک به حمایتکننده برای گرفتن و توقف سقوط سنگ نورد
- دستگاههای ترمز کمکی با مکانیزم کام، پایین آوردن سنگ نورد را به صورت کنترل شده آسان میکنند
معایب:
- با همه قطرهای طناب سازگار نیستند؛ حتماً مشخصات تولیدکننده را چک کنید
- دستگاههای دارای مکانیزم کام معمولاً سنگینتر از سایر دستگاهها هستند
- بعضی فقط اجازه فرود با یک رشته طناب را میدهند
- دستگاههای دارای مکانیزم کام برای استفاده با طنابهای خیس یا یخزده توصیه نمیشوند
- دستگاههای لولهای با حالت ترمز کمکی، در حالت بارگذاری قفل میکنند که ممکن است استفاده از آنها به عنوان دستگاه پایین آوردن را دشوار کند
ابزارهای شماره ۸ یا هشت گوش
دستگاه حمایت هشتگوش (Figure 8 Belay Device) عمدتاً برای فرود استفاده میشوند، اما میتوانند برای حمایت لیدر یا کوهنورد روی تاپروپ نیز مورد استفاده قرار گیرند. شکل آن ها مانند عدد ۸ است و دارای یک سوراخ بزرگ و یک سوراخ کوچک میباشند. هنگام فرود، یک خم از طناب از سوراخ بزرگ عبور داده شده و دور سوراخ کوچک حلقه میشود تا روی گردن Figure 8 قرار گیرد. سوراخ کوچک به حلقه حمایت هارنس وصل میشود. ابزارهای Figure 8 معمولاً در عملیات نجات، غارنوردی و فرود کاربرد دارند.
مناسب برای:
- جستجو و نجات
- غارنوردی
- فرود
مزایا و معایب ابزارهای شماره ۸ یا هشت گوش
مزایا:
- کارآمد و روان برای فرود
- دفع حرارت ایجاد شده ناشی از اصطکاک به شکل مؤثر
- قابلیت استفاده با تقریباً هر قطر طنابی
معایب:
- نیازمند توجه و نیروی بیشتر دست حمایت کننده نسبت به دستگاه های دیگر
- باعث پیچیدن طناب میشود که میتواند کار با طناب را دشوار کند
نکته مهم: ایمنی شما بر عهده خودتان است. هیچ مقاله یا ویدیویی جای آموزش عملی و تجربه صحیح را نمیگیرد. قبل از صعود، تکنیکها و نکات ایمنی را حتما تمرین کنید.
راهنمای سریع انتخاب ابزار حمایت
با توجه به متنوع بودن ابزارهای حمایت، انتخاب گزینه مناسب باید بر اساس سطح تجربه، نوع صعود و شرایط استفاده انجام شود. راهنمای زیر به شما کمک میکند در زمان انتخاب، تصمیم سریعتر و دقیقتری بگیرید:
افراد مبتدی و آموزش پایه: ابزارهای حمایت لولهای یا دستگاههای ترمز کمکی
سنگنوردی سالن و مسیرهای اسپورت: دستگاههای حمایت با ترمز کمکی، بهویژه مدلهای مناسب حمایت لید
صعودهای چندطولهای و سنتی: ابزارهای لولهای چندمنظوره یا مدلهای دارای حالت ترمز کمکی برای نفرات دنبالکننده
فرود، نجات و فعالیتهای فنی خاص: ابزارهای شماره ۸ یا دستگاههای تخصصی مناسب مدیریت فرود
در نهایت، هیچ ابزار حمایتی بهتنهایی تضمینکننده ایمنی نیست. تطابق ابزار با طناب، شرایط محیطی و تسلط کاربر بر روش استفاده، نقش تعیینکنندهتری نسبت به نام یا نوع دستگاه دارد.
اگر به دنبال ابزارهای حمایت ایمن و باکیفیت هستید، میتوانید آنها را در فروشگاه تجهیزات کوهنوردی هوراز با استانداردهای UIAA و CE، که توسط کوهنوردان حرفهای تست شدهاند، تهیه کنید. ابزار مناسب انتخاب کنید و صعودی امن و لذتبخش داشته باشید.
سخن پایانی
ابزارهای حمایت یکی از مهمترین تجهیزات ایمنی در سنگنوردی و کوهنوردی فنی هستند که با ایجاد اصطکاک روی طناب، امکان کنترل حرکت و مدیریت سقوط را فراهم میکنند. انتخاب درست این ابزارها، در کنار استفاده صحیح و توجه به نقش دست ترمزگیر، تأثیر مستقیمی بر ایمنی و کیفیت صعود دارد. در این مطلب تلاش کردیم انواع ابزارهای حمایت، مزایا و محدودیتهای هر کدام و کاربرد آنها در سبکهای مختلف صعود را بررسی کنیم تا مسیر انتخاب دستگاه حمایتی مناسب برای شما سادهتر و مطمئنتر شود.
به پایان این مطلب با عنوان “چگونه ابزار های حمایت را انتخاب کنیم؟” رسیدیم. امیدواریم برای شما مفید بوده باشد و همچنین پیشنهاد می کنیم از سایر مطالب پیشنهادی زیر نیز دیدن کنید.
مطالب پیشنهادی: