درجه سختی در سنگنوردی
در نگاه اول، درجههای مسیرهای سنگنوردی ساده به نظر میرسند: هرچه عدد بزرگتر باشد، مسیر سختتر است. با این حال، درک دقیق درجه سختی در سنگنوردی چه در فضای باز و چه در سالن میتواند به انتخاب مسیر مناسبتر و برقراری ارتباط بهتر با دیگر سنگنوردان کمک کند.
درجهبندیها ذهنی و نسبی هستند و هیچ سیستم کاملاً بینقصی وجود ندارد. تفاوتهای فیزیکی مانند قد و طول دستها باعث میشوند مسیرها برای هر فرد متفاوت احساس شوند. همین ویژگی است که ورزش سنگنوردی را جذاب و منحصربهفرد میکند، پس تجربهی شخصی خود را بپذیرید و از مسیرها لذت ببرید.
مسیرها چگونه درجهبندی میشوند؟
روشهای مختلفی برای درجهبندی مسیرهای سنگ نوردی وجود دارد که در ادامه چهار سیستم رایج درجهبندی سنگنوردی را بررسی می کنیم:
- سیستم YDS (Yosemite Decimal System)
- مقیاس درجهبندی فرانسوی
- مقیاس ورمین (Vermin Scale)
- درجهبندی سیرکت (Circuit Grading)
درجهی مسیرهای فضای باز معمولاً از طریق اجماع سنگنوردان مشخص میشود. اولین فردی که یک مسیر را صعود میکند، درجهی اولیهی سختی آن را پیشنهاد میدهد. سپس سنگنوردانی که بعد از او مسیر را صعود میکنند، یا با این درجه موافقت میکنند یا آن را به چالش میکشند.
با گذشت زمان و تکرار صعودها، درجهی مسیر ممکن است تغییر کند؛ مخصوصاً اگر شرایط مسیر عوض شود، مثل شکستن یک گیره یا تغییر شکل سنگ.
گاهی هم درجهی یک مسیر به این دلیل زیر سؤال میرود که سنگنوردان روشهای جدیدی برای صعود آن پیدا میکنند؛ مثلاً کشف یک محل استراحت پنهان یا استفاده از تکنیک «نیبار» (قرار دادن زانو روی سنگ). حتی استفاده از زانوبندها برای اجرای مؤثرتر نیبار باعث شده درجهی بعضی مسیرهای قدیمی دوباره بررسی شود.
درجهبندی سختی سنگنوردی اسپرت
سنگ نوردان معمولاً از دو سیستم درجهبندی اصلی برای تعیین سختی مسیرهای طنابی استفاده میکنند:
- سیستم دهدهی یوسه میتی (YDS)
- مقیاس فرانسوی
بیشتر بخوانید: نکاتی برای استراحت در سنگنوردی
سیستم YDS چیست؟
YDS مخفف Yosemite Decimal System است؛ سیستمی که برای درجهبندی پیادهروی، اسکرامبلینگ و سنگنوردی استفاده میشود. اگرچه این سیستم بیشترین کاربرد را در ایالات متحده دارد، اما درجههای YDS را میتوان در بسیاری از نقاط جهان نیز مشاهده کرد.
5.12a
درجهی YDS از سه بخش تشکیل میشود. برای درک بهتر، درجهی 5.12a را بررسی میکنیم:
عدد «5» به کلاس پیادهروی، اسکرامبلینگ یا صعود اشاره دارد.
- کلاس 1 نشاندهندهی زمین نسبتاً صاف است، در حالی که کلاس 5 به دیوارههای سنگی گفته میشود که برای صعود آنها به طناب و یا تجهیزات فنی نیاز است.
- کلاس 4 شامل مسیرهایی است که برای عبور از آنها باید از دستها و پاها بهطور همزمان استفاده کرد.
تمام مسیرهای طنابی در سالنهای سنگنوردی در کلاس 5 قرار میگیرند.
عدد «.12» نشاندهندهی سختی مسیر است. این عدد معمولاً بین 2 تا 15 متغیر بوده و سختی حرکات، اندازهی گیرهها و میزان تکنیکی بودن مسیر را توصیف میکند.
حرف «a» بعد از درجهی 5.10، برای مشخصتر کردن سختی مسیر از حروف a، b، c و d استفاده میشود. برای مثال، یک مسیر با درجهی 5.12a از نظر حس سختی به 5.11 نزدیکتر است، در حالی که 5.12d تقریباً به 5.13 شباهت دارد.
در نتیجه میتوان گفت که همهی مسیرهای 5.12 از نظر سختی دقیقاً یکسان نیستند و تفاوتهای ظریفی میان آنها وجود دارد.
مقیاس درجهبندی سختی سنگنوردی به روش فرانسوی
درجهبندی فرانسوی، که با نام مقیاس فونتنبلو نیز شناخته میشود، یکی از رایجترین سیستمهای درجهبندی سنگنوردی در جهان است و بیشتر در خارج از ایالات متحده مورد استفاده قرار میگیرد. این مقیاس نام خود را از منطقهی معروف بولدرینگ فونتنبلو در فرانسه گرفته است؛ منطقهای که در نزدیکی شهر پاریس قرار دارد.
سیستم فرانسوی برای درجهبندی مسیرهای اسپرت و همچنین بولدرها کاربرد دارد. برای مثال، درجهی 7a+ را بررسی میکنیم تا نحوهی خواندن آن را بهتر درک کنیم:
- عدد «7»: عدد اول سطح سختی مسیر را نشان میدهد؛ هرچه عدد بالاتر باشد، مسیر سختتر خواهد بود. این عدد معمولاً بین 1 تا 9 قرار دارد.
- حرف «a»: مانند سیستم YDS، این حرف برای دقیقتر کردن درجهی سختی مسیر استفاده میشود و مسیرها معمولاً با a، b یا c مشخص میشوند. این حروف افزایش تدریجی سختی در همان سطح عددی را نشان میدهند.
- علامت «+»: این علامت برای افزودن دقت بیشتر به درجهبندی به کار میرود و نشان میدهد که مسیر به سطح سختی بعدی نزدیکتر است. بهطور مثال، مسیر 7a+ ممکن است برای برخی سنگنوردان به 7b نزدیکتر باشد و برای دیگران حس مسیر 7a را داشته باشد.
شاید بخوانید: راهنمای خرید هارنس کوهنوردی و سنگ نوردی
جدول مقایسه درجهبندی YDS و فرانسوی
| سطح سنگنورد | درجه YDS | درجه فرانسوی |
|---|---|---|
| مبتدی (Beginner) | 5.2 | 1 |
| 5.3 | 2 | |
| 5.4 | 3 | |
| 5.5 | 4 | |
| 5.6 | 5a | |
| 5.7 | 5b | |
| 5.8 | 5c | |
| 5.9 | 6a | |
| متوسط (Intermediate) | 5.10a | 6a+ |
| 5.10b | 6a+ | |
| 5.10c | 6b | |
| 5.10d | 6b+ | |
| 5.11a | 6c | |
| 5.11b | 6c+ | |
| 5.11c | 7a | |
| 5.11d | 7a+ | |
| پیشرفته (Advanced) | 5.12a | 7b |
| 5.12b | 7b+ | |
| 5.12c | 7c | |
| 5.12d | 7c+ | |
| 5.13a | 7c+ | |
| 5.13b | 8a | |
| 5.13c | 8a+ | |
| 5.13d | 8b | |
| حرفهای (Pro) | 5.14a | 8b+ |
| 5.14b | 8c | |
| 5.14c | 8c+ | |
| 5.14d | 9a | |
| 5.15a | 9a+ | |
| 5.15b | 9b | |
| 5.15c | 9b+ |
درجه سختی در بولدرینگ
درجهی سختی در سنگنوردی بولدرینگ معمولاً با استفاده از سیستم V اندازهگیری میشود. این سیستم، مسائل بولدرینگ را در بازهای از V0 تا V17 درجهبندی میکند. در برخی موارد، برای دقت بیشتر از علامت «+» یا نشانههایی مانند «R» نیز استفاده میشود.
با این حال، یکی از ضعفهای سیستم V این است که گاهی دقت کافی برای توصیف تفاوتهای ظریف بین مسائل بولدر را ندارد.
روش دیگری که در بولدرینگ استفاده میشود، سیستم فونتنبلو (Font) است که ساختاری مشابه سیستم فرانسوی دارد. نکتهی جالب دربارهی این دو سیستم این است که تا حد زیادی با یکدیگر هماهنگ هستند و میتوان آنها را بهصورت تقریبی با هم مقایسه کرد، هرچند که درجات آنها کاملاً یکسان و دقیقاً قابلجایگزینی نیستند.
شاید بخوانید: آشنایی با تکنیک های سنگ نوردی
جدول مقایسه درجهبندی بولدرینگ (V-Scale و Font Scale)
| سطح سنگنورد | V-Scale | Font Scale |
|---|---|---|
| مبتدی (Beginner) | V0 | 4 |
| V1 | 5 | |
| V2 | 5+ | |
| متوسط (Intermediate) | V3 | 6a |
| V4 | 6a+ | |
| V5 | 6c | |
| V6 | 6c+ / 7a | |
| پیشرفته (Advanced) | V7 | 7a+ |
| V8 | 7b / 7b+ | |
| V9 | 7c | |
| V10 | 7c+ | |
| حرفهای (Pro) | V11 | 8a |
| V12 | 8a+ | |
| V13 | 8b | |
| V14 | 8b+ | |
| V15 | 9a | |
| V16 | 8c+ | |
| V17 (Burden of Dreams) | 9a |
درجهبندی سیرکتی (Circuit Grading)
صنعت سنگنوردی همواره در تلاش است استانداردهای جدیدی ایجاد کند تا مسیرها برای سنگنوردان تازهکار جذابتر و دستیافتنیتر باشند. یکی از این تلاشها، بازنگری در روش درجهبندی مسیرهای داخل سالن است. سیستم درجهبندی سیرکتی محیطی را فراهم میکند که تمرکز سنگنوردان بیشتر روی یادگیری و تسلط بر حرکات مسیر است تا صرفاً عدد یا درجهی مسیر.
با استفاده از سیستم سیرکتی، سنگنوردان میتوانند زمان بیشتری را به صعود اختصاص دهند و کمتر درگیر جستوجوی مسیرهایی با درجهی مشخص شوند. همانطور که اشاره شد، مقیاس V بسیار ذهنی و وابسته به دیدگاه فردی است. عوامل مختلفی مانند توانایی فیزیکی، سبک صعود و تجربهی سنگنورد میتوانند بر نحوهی درک سختی مسیر و درجهبندی آن تأثیر بگذارند. بنابراین هیچ مسیری نمیتواند برای همه سنگنوردان یکسان باشد.
سخن پایانی
درجهبندی مسیرهای سنگنوردی نقش بسیار مهمی در تمرین، برنامهریزی و انتخاب مسیرها برای سنگنوردان دارد. بهطور کلی، درجهبندیها ذهنی و نسبی هستند و عوامل زیادی مانند توانایی فردی، سبک صعود و تکنیکها روی آنها تأثیر میگذارند. بنابراین هیچ مسیری برای همه سنگنوردان یکسان نیست و همیشه باید به تجربهی شخصی و نظر اجماعی سایر سنگنوردان توجه کرد.
به پایان این مطلب با عنوان “درجه سختی در سنگنوردی” رسیدیم. امیدواریم برای شما مفید بوده باشد و همچنین پیشنهاد میکنیم مقاله دیگر ما با عنوان برای ساخت کلاه ایمنی از چه موادی استفاده می شود؟ را ببینید.