راهنمای صعود به علم کوه
علم کوه با ارتفاع ۴۸۵۰ متر از بلندترین قلههای این منطقه محسوب میشود و بهعنوان دومین قله بلند ایران شناخته میشود. موقعیت قرارگیری این کوه مرتفع در منطقهی مرکزی رشتهکوههای البرز و منطقهی تختسلیمان است و صعود به آن برای بسیاری از کوهنوردان و طبیعتگردان، تجربهای هیجانانگیز بهشمار میرود. داشتن یک راهنمای صعود درست به علم کوه میتواند نقش مهمی در برنامهریزی بهتر و صعودی ایمنتر داشته باشد.
در این مقاله از سایت کوهنوردی هوراز، سعی کردهایم راهنمای کامل صعود به علم کوه و هر آنچه که باید درباره کوه علم کوه بدانید را در اختیار شما قرار دهیم؛ پس تا انتها با ما همراه باشید.
علم کوه کجاست؟
بعد از دماوند، قله علم کوه با ارتفاع ۴۸۵۰ متر، دومین قله بلند ایران و یکی از معروفترین مقاصد کوهنوردی در کشور بهشمار میرود. کوه علم کوه در منطقهی مرکزی رشتهکوه های البرز و در ناحیه تخت سلیمان واقع شده است. این قله زیبا در روستای کلاردشت، واقع در شمال غربی تهران و نزدیک به دریای خزر قرار دارد.
علم کوه بهطور مکرر بهعنوان بهشت کوهنوردان ایران و حتی جهان شناخته میشود. دامنههای شیبدار، یخچالهای طبیعی، دشتهای برفی و مسیرهای فنی چالشبرانگیز، همه و همه از ویژگیهای برجسته این قله محسوب میشوند. به همین دلیل، بسیاری از کوهنوردان حرفهای و آماتور، علم کوه را مقصدی ایدهآل برای تجربه صعودهای فنی و نفسگیر میدانند.
اگرچه قله دماوند، بهعنوان بلندترین قله ایران، جایگاه ویژهای دارد و بر علم کوه سایه انداخته است، اما این قله شگفتانگیز و با ویژگیهای طبیعی منحصربهفرد خود، فرصتهای زیادی برای کوهنوردان و علاقهمندان به طبیعت و کوهستان به ارمغان میآورد.
یکی از جذابترین بخشهای علم کوه، دیوارهی گرانیتی عظیم در جبهه شمالی این قله است که به “دیوار بزرگ علم کوه” مشهور است. این دیواره به ارتفاع ۵۰۰ متر، یکی از چالشبرانگیزترین مسیرها برای کوهنوردان حرفهای بهشمار میرود. کوهنوردانی از سراسر جهان، از جمله کشورهای فرانسه، ایتالیا، لهستان و سایر نقاط، مسیرهایی در این دیواره گشودهاند. جالب است بدانید که هر مسیر، به نام گروه کوهنوردانی که آن را گشودهاند، نامگذاری شده است.
بهترین زمان صعود به علم کوه
کوه علم کوه بهدلیل نزدیکی به دریای خزر، دارای اقلیم مرطوبی است که بارش برف و باران در این منطقه بسیار رایج است. فصل صعود به کوه علم معمولاً از خرداد تا شهریور است و ماههای فروردین و اردیبهشت نیز بهترین زمانها برای اسکی و تورینگ هستند.
بهترین زمان برای صعود به علم کوه در ماههای تیر و مرداد است، زیرا در این ماهها شرایط جوی پایدارتر است و دما برای کوهنوردی مناسبتر میشود. با این حال، صعود به این قله باشکوه در ماه خرداد نیز برای کوهنوردان فرصتی ویژه است، چرا که در این ماه میتوانند از دشتهای برفی دیدن کرده و از درههای سبز و دلانگیز لذت ببرند.
از اواسط شهریور تا اواسط مهر، وضعیت جوی در علم کوه معمولاً خشکتر و بدون بارش برف یا باران است. اما با نزدیک شدن به فصل زمستان، دما در کوه علم کوه کاهش یافته و بارشهای سنگین برف آغاز میشود؛ به همین دلیل، تورهای کوهنوردی پس از مهر برگزار نمیشوند.
ممکن است بخوانید: چطور کوهنورد شویم؟
مسیرهای صعود به علم کوه
کوه علم کوه دارای دو مسیر اصلی صعود است؛ یکی از جبهه جنوبی و دیگری از جبهه شمالی کوه. مسیر جنوبی، انتخاب رایج بیشتر برنامههای کوهنوردی و صعود به علم کوه است، چرا که یک مسیر کوهپیمایی معمولی محسوب میشود و فاقد دشواریهای فنی جدی است.
در مقابل، صعود به علم کوه از مسیر شمالی چالشبرانگیزتر بوده و بهدلیل شیبهای تند، زمینهای سنگی و شرایط فنیتر، نیازمند مهارت و تجربه بالاتری در کوهنوردی است. به همین دلیل، این مسیر کمتر مورد استفاده قرار میگیرد و معمولاً توسط کوهنوردان حرفهای انتخاب میشود.
هر دو مسیر جنوبی و شمالی صعود به علم کوه از روستای ونداربن آغاز میشوند؛ روستایی از توابع منطقهی کلاردشت. فاصلهی کلاردشت تا تهران حدود ۵ تا ۶ ساعت رانندگی است و پس از آن نیز حدود ۲ ساعت مسیر کوهستانی تا رسیدن به کمپ ونداربن در ارتفاع حدود ۲۲۰۰ متر پیش رو خواهید داشت.
صعود به علم کوه از مسیر شمالی
مسیر صعود شمالی علم کوه بلافاصله پس از کمپ ونداربن آغاز میشود. این مسیر با نام مسیر علمچال نیز شناخته میشود که برگرفته از یخچال علمچال است؛ یخچالی که در نزدیکی دیواره بزرگ علم کوه قرار دارد. مسیر شمالی تا جانپناه سرچال در ارتفاع ۳۹۵۰ متری ادامه پیدا میکند و پس از آن به کمپ علمچال که بر روی یخچال علمچال و در ارتفاع ۴۲۰۰ متری قرار دارد، میرسد. این کمپ فاقد جانپناه یا سرپناه ثابت است.
کوهنوردی تا جانپناه سرچال حدود ۴ تا ۵ ساعت زمان میبرد و برای رسیدن از سرچال به کمپ علمچال نیز حدود ۲ تا ۳ ساعت کوهپیمایی دیگر لازم است. مسیر بین سرچال تا علمچال شیب تندی ندارد و افزایش ارتفاع آن تنها حدود ۳۰۰ متر است؛ با این حال، مسیر طولانی بوده و پوشیده از سنگریزههای یخچالی (مورن) است.
در مسیر صعود به یخچال علمچال، قلههایی مانند تخت سلیمان، سیاهکمان و شاتون قابل مشاهده هستند. ادامهی مسیر تا قله علم کوه با نام خطالرأس سیاهسنگ شناخته میشود. این مسیر از کنار قله سیاهسنگ عبور کرده و از زیر قله شاخک میگذرد. نام سیاهسنگ به سنگهای تیرهرنگی اشاره دارد که در این خطالرأس دیده میشوند.
صعود از کمپ علمچال تا قله علم کوه حدود ۶ ساعت زمان میبرد. خطالرأس سیاهسنگ مسیری سنگلاخی و پرشیب است، اما در شرایط معمول نیازی به استفاده از طناب ندارد.
مسیر یال آلمانی علم کوه
مسیر یال آلمانی از طریق هر دو روستای ناندل و گزنه قابل دسترسی است و از کنار جانپناه تخت فریدون در ارتفاع ۴۳۵۰ متری عبور میکند. یخچال و درهی یخآهر در سمت چپ مسیر دیده میشوند که زیبایی خاصی به این مسیر میبخشند. بسیاری از کوهنوردان معتقدند که این مسیر در جبهه شمالشرقی علم کوه، زیباترین مسیر صعود به علم کوه بهشمار میرود.
مسیر دیواره بزرگ علم کوه
امکان صعود به قله علم کوه از طریق مسیرهایی که از دیوارهی بزرگ علم کوه عبور میکنند نیز وجود دارد. در میان مسیرهای متعددی که توسط کوهنوردان ایرانی و تیمهایی از کشورهای مختلف بر روی این دیواره گشایش شدهاند، مسیر ایتالیایی (۴۸)، مسیر لهستانی (۵۲) و مسیر فرانسوی از معروفترین آنها هستند.
صعود به قله علم کوه از طریق دیوارهی بزرگ، تجربهای منحصربهفرد و شگفتانگیز است؛ اما نیازمند آمادگی جسمانی بسیار بالا و تجربهی کافی در سنگنوردی و صعود دیوارههای بزرگ است.
علاوه بر ارتفاع خود دیواره (حدود ۵۰ متر)، دیواره بزرگ علم کوه در ارتفاعی بیش از ۴۰۰۰ متر قرار دارد؛ جایی که بهدلیل مشکلات همهوایی، توان عملکرد بدن کاهش مییابد. بنابراین، تنها کوهنوردانی که تجربهی کافی در صعودهای چندطولهای دارند و تمرین منظم انجام دادهاند، قادر به انجام این صعود خواهند بود.
دیوارهی بزرگ علم کوه از نظر فنی قابل مقایسه با دیوارههای بزرگ رشتهکوه آلپ است و درجهی سختی صعود آن چیزی کمتر از صعودهای فنی آلپ ندارد. درجهی فنی مسیرهای این دیواره بسته به مسیر انتخابی متفاوت بوده و میتواند شامل صعود کمکی، صعود سنتی یا ترکیبی از هر دو باشد.
مسیر جنوبی صعود به علم کوه
مسیر جنوبی صعود به علم کوه از تنگه گلو در ارتفاع ۲۸۰۰ متری آغاز میشود؛ مسیری که پس از طی یک جاده خاکی به طول حدود ۲۰ کیلومتر قابل دسترسی است. پس از آن، مسیر با شیبی ملایم به سمت کمپ اصلی حصارچال در ارتفاع ۳۷۵۰ متری ادامه پیدا میکند و از بالای برفچالهای زیبا عبور میکند.
در منطقه تخت سلیمان و در نزدیکی حصارچال، امکان صعود به قلههای دیگری همچون لشگرک، گردونکوه، ستاره، منار، خرسان جنوبی، خرسان شمالی و ماجیکش وجود دارد. تمامی این قلهها ارتفاعی بیش از ۴۰۰۰ متر دارند و صعود به آنها میتواند نقش مؤثری در همهوایی برای صعود به قله علم کوه داشته باشد.
ادامهی مسیر از حصارچال تا قله علم کوه یک مسیر کوهپیمایی معمولی است و کوهنوردان پس از حدود ۵ ساعت پیمایش به قله خواهند رسید.
سایر مسیرهای صعود به علم کوه
علاوه بر مسیرهای ذکرشده، مسیرهای دیگری نیز برای صعود به قله علم کوه وجود دارد و امکان دسترسی به قله از طریق بیشتر قلههای اطراف نیز فراهم است. با این حال، این مسیرها بهدلیل کمبود منابع آب و نبود جانپناه، بهندرت مورد استفاده قرار میگیرند و معمولاً تنها در برنامههای خاص از آنها استفاده میشود.
شاید بخوانید:
محیط زیست و طبیعت علم کوه
فلورا
منطقه علم کوه بهدلیل نزدیکی به دریای خزر دارای پوشش گیاهی غنی و زیبایی است. روستای کلاردشت بهعنوان قلب سبز ایران شناخته میشود که جنگلهای وسیع و دلانگیزی دارد. در دامنهها و ارتفاعات پایینتر، درختانی مانند کاج، افرا، راش، توسکا، درختان بید و انواع توتفرنگیها به وفور دیده میشوند. با افزایش ارتفاع، جنگلهای سبز به یخچالها و دشتهای برفی تبدیل میشوند. مناطق مرتفعتر علم کوه با گیاهانی مانند شتر دریا و چای کوهی پوشیده شدهاند.
فونا
کوه علم کوه که در مرکز رشتهکوههای البرز قرار دارد، زیستگاه طبیعی بسیاری از گونههای گوشتخوار، گیاهخوار، پرندگان و خزندگان است. گونههای مختلفی از مارمولکها و نوع خاصی از افعی به نام افعی دشت در منطقه علم کوه یافت میشود. پرندگانی همچون عقابهای فارسی، کلاغها و شاهینها نیز در ارتفاعات بالاتر دیده میشوند. دستههای گراز و قوچهای کوهی نیز در این منطقه در حال تردد هستند. علم کوه همچنین زیستگاه پلنگها، گرگها و روباهها است.
شاید بخوانید :در کوهنوردی چه وسایلی لازم است؟
تجهیزات ضروری صعود به علم کوه
صعود به علم کوه تنها یک برنامه کوهپیمایی ساده نیست. مسیرهای سنگی، تغییرات ناگهانی شرایط جوی، ارتفاع بالا و چالشهای طبیعی مختلف، همگی عواملی هستند که میتوانند در طول مسیر صعود با آنها مواجه شوید. به همین دلیل، انتخاب و استفاده از تجهیزات استاندارد و مناسب، نقش مهمی در حفظ ایمنی کوهنورد، کاهش خستگی و افزایش کیفیت تجربه صعود به علم کوه دارد.
در ادامه، چک لیست تجهیزات کوهنوردی برای صعود به علم کوه را در اختیار شما قرار میدهیم تا بتوانید با آمادگی کامل به این قله عظیم صعود کنید:
چک لیست تجهیزات ضروری صعود به علم کوه
- کفش کوهنوردی مناسب ارتفاع (ترجیحاً نیمهسنگین یا سنگین)
- کوله پشتی کوهنوردی متناسب با مدت برنامه
- پوشاک کوهنوردی لایهای (لایه پایه، میانی و ضدباد/ضدآب)
- کاپشن کوهنوردی گرم یا پر برای توقفها در ارتفاع
- کلاه گرم، دستکش زمستانی و دستکش یدک
- باتوم کوهنوردی
- عینک آفتابی با محافظ UV و عینک طوفان
- کرامپون و گتر (در صورت وجود برف و یخ)
- کلاه ایمنی (بهویژه در مسیرهای سنگی و شمالی)
- چراغ پیشانی بههمراه باتری یدک
- نقشه مسیر، GPS یا قطبنما
- کیت کمکهای اولیه و پتو نجات
- آب کافی، مواد غذایی پرکالری
- لیوان و ماگ و فلاسک کوهنوردی
- کیسه خواب و زیرانداز (در برنامههای چندروزه)
- چادر کوهنوردی (در صورت شبمانی)
- پاوربانک مناسب
شما میتوانید تمامی این تجهیزات اورجینال را با بهترین کیفیت از سایت کوهنوردی هوراز تهیه کنید و آماده یک صعود ایمن و موفق به علم کوه باشید.
سخن پایانی
علم کوه با ارتفاع ۴۸۵۰ متر، یکی از جاذبههای طبیعی برجسته در رشتهکوههای البرز است و تجربهای هیجانانگیز و فراموشنشدنی برای کوهنوردان حرفهای و علاقهمندان به طبیعت در ایران و سراسر جهان محسوب میشود. دیوارههای گرانیتی عظیم، یخچالها، دشتهای برفی و مسیرهای فنی متنوع، علم کوه را به مقصدی ایدهآل برای کوهنوردی چالشبرانگیز و لذتبخش تبدیل کرده است. با انتخاب مسیر مناسب و زمانبندی صحیح، بهترین زمان صعود به علم کوه در ماههای تیر و مرداد است که شرایط جوی پایدار و ایمن برای کوهنوردان فراهم میشود.
به پایان این مطلب با موضوع “راهنمای صعود به علم کوه” رسیدیم. امیدواریم با استفاده از این راهنمای صعود، بتوانید سفر کوهنوردی امن و موفقی داشته باشید و از زیباییهای این قله باشکوه لذت ببرید. برای اطلاعات بیشتر در مورد سایر قلههای ایران و نکات کوهنوردی، از دیگر مقالات پیشنهادی زیر نیز می توانید دیدن کنید.
مطالب پیشنهادی: